ادعای فعالیت هستهای در پروژههای سدسازی | جنگ زیرساختی ایران و آمریکا آغاز میشود؟
اقتصادآنلاین: تداوم حملات پهپادی ایران به بحرین و پاسخ متقابل آمریکا در کنار مطرحشدن تهدید حمله به زیرساختهای آبی، سایه جنگ را گستردهتر کرده است. آن هم وقتی که افزایش تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه تکمیل شده است.
گروه سیاسی؛ حملهها و انفجارها در خلیج فارس ادامه دارد و دامنه تهدیدها گستردهتر شده است. حملات پهپادی سپاه پاسداران به اهدافی در بحرین، هشدارهای متقابل درباره هدف قرار گرفتن زیرساختهای حیاتی، ادامه اختلال در تردد دریایی در تنگه هرمز و گزارشهای تازه درباره تهدیدهای امنیتی، چشمانداز پایان درگیریها مبهمتر کرده است.
سپاه پاسداران در سومین حمله پهپادی در پنج روز گذشته به بحرین گفته یک سامانه راداری متعلق به نیروهای آمریکایی را در پایگاه هوایی شیخ عیسی بحرین هدف قرار داده است. همزمان، مقامهای بحرینی از رهگیری حملات هوایی ایران خبر دادند و وزارت کشور این کشور با صدور هشدار امنیتی از شهروندان و ساکنان خواست به نزدیکترین مکان امن پناه ببرند.
تداوم حملات موشکی به بحرین
روابط عمومی سپاه پاسداران حمله به پایگاه شیخ عیسی را پاسخی به تداوم نقض حریم هوایی ایران توسط پهپادهای آمریکایی خواند. با این حال، مقامهای آمریکایی تاکنون اصابت پهپادهای ایرانی به سامانه راداری مورد اشاره را تأیید نکردهاند.
خبرگزاری فرانسه اما روز سهشنبه از شنیده شدن صدای انفجار در منامه خبر داد. پیشتر، در دومین حمله پهپادی نیز شنیدهشدن صدا انفجارها در بحرین گزارش شده بود. اهمیت این تحولات از آن جهت است که بحرین میزبان مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است و یکی از مهمترین مراکز استقرار نظامی واشنگتن در خلیج فارس به شمار میرود.
در پاسخ به این حملات، آمریکا نیز دوباره مواضعی را در جزیره قشم هدف قرار داده است. گفته میشود هدف حملات آمریکا سایتهای راداری و لانچرهای موشک ایران بوده.
مارکو روبیو در تماس تلفنی با همتای بحرینی خود حملات ایران را محکوم کرد و بر تعهد واشنگتن به امنیت بحرین و دیگر متحدانش در منطقه تأکید کرد.
تهدید زیرساختهای حیاتی
در کنار افزایش حملات نظامی، انتشار گزارشی در روزنامه نیویورکتایمز درباره احتمال ارتباط میان بخشی از پروژههای سدسازی و انتقال آب ایران با نیازهای نظامی به یکی دیگر از محورهای تنش تبدیل شده است.
این روزنامه در گزارشی مدعی شد برخی تحلیلگران با بررسی موقعیت حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به مراکز نظامی ایران، به شباهت جغرافیایی میان محل این حملات و پراکندگی تعدادی از سدها و پروژههای انتقال آب پی بردهاند. این گزارش ادعا میکند که احتمال دارد برخی از این زیرساختها برای تأمین مستقل آب و برق تأسیسات موشکی نیز مورد استفاده قرار گرفته باشند.
با این حال، نیویورکتایمز تأکید کرده است که ارتباط میان پروژههای آبی و برنامه موشکی ایران قطعی نیست و همچنان در حد گمانهزنی قرار دارد.
این گزارش با واکنش انتقادی شماری از کارشناسان محیط زیست مواجه شد. کاوه مدنی، رئیس مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، استدلال کرده است که نزدیکی جغرافیایی سدها به مراکز نظامی، بهتنهایی نمیتواند وجود رابطه علت و معلولی را اثبات کند. او نسبت به پیامدهای خطرناک چنین روایتهایی برای زیرساختهای غیرنظامی آب هشدار داده است.
محمدباقر قالیباف در واکنش به این گزارش، آن را زمینهسازی برای حملات احتمالی به زیرساختهای غیرنظامی ایران توصیف کرد و تهدید کرد در صورت هدف قرار گرفتن سدها و تأسیسات آبی کشور، تهران نیز زیرساختهای مشابه در نزدیکی پایگاههای آمریکایی و اسرائیلی را اهدافی با کاربری دوگانه تلقی خواهد کرد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه نیز ادعای استفاده ایران از سلاح شیمیایی در نیویورک و پایگاههای موشکی زیر سدها «مزخرف محض» دانست.
این موضعگیری نشان میدهد نگرانی از گسترش دامنه حملات به زیرساختهای حیاتی، اکنون به بخشی از ادبیات تهدید متقابل تهران و واشنگتن تبدیل شده است. موضوعی که میتواند در صورت ازسرگیری حملات گسترده، پیامدهایی فراتر از حوزه نظامی داشته باشد و به زیرساختهای انرژی در منطقه کشیده شود.
اهرم فشار تهران و چالش واشنگتن
همزمان با تحولات نظامی در بحرین، تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین کانونهای اختلاف میان ایران و آمریکا باقی مانده است.
بر اساس گزارش رویترز، ایران هفته گذشته به سامانههای ناوبری کشتیها در جزیره دیدامار عمان حمله کرده است؛ هرچند این خبرگزاری نتوانسته بهطور مستقل میزان خسارات احتمالی یا انهدام این تجهیزات را تأیید کند.
بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان نیز روز سهشنبه با عباس عراقچی دیدار کرد. دو طرف درباره امنیت گذرگاههای دریایی، تداوم تجارت بینالمللی و احیای کانالهای گفتوگو برای جلوگیری از تشدید بحران رایزنی کردند.
پیش از این نیز ایران و عمان بر سر مسیر جدید تنگه هرمز به توافق نهایی نزدیک شده بودند، اما آمریکا اجازه نهاییشدن این توافق را به مسقط نداد.
هشدارهای امنیتی و نگرانی از گسترش جنگ
اما ابعاد تقابل ایران و آمریکا به خلیج فارس محدود نمانده است. شبکه CNN به نقل از منابع اطلاعاتی آمریکا مدعی شده جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی طرحهایی برای حمله با استفاده از بمب کثیف یا مواد شیمیایی علیه مقامهای دولت ترامپ در واشنگتن است.
شماری از مقامات کاخ سفید از جمله وزیر خارجه، وزیر جنگ و وزیر خزانهداری نیز محل سکونت خود را به پایگاههای نظامی واشنگتن منتقل کردهاند.
عراقچی در همین زمینه با انتشار پستی در شبکه ایکس نوشت: «در ۷۲ ساعت گذشته، رسانههای حامی اسرائیل مدعی شدهاند که ایران ظاهراً در حال توطئه برای استفاده از سلاحهای شیمیایی در واشنگتن است و همزمان در زیر سدها پایگاههای موشکی میسازد. مزخرف محض!»
او افزود که لطفاً دست از این تبلیغات دروغین به سبک جنگ با عراق بردارید؛ بهویژه وقتی ردپای اسرائیل در تمام این ماجرا آشکار است. هیچکس این ادعاها را باور نمیکند.
مجموع این تحولات تصویری دوگانه از وضعیت کنونی ارائه میدهد: از یک سو، حملات پهپادی، تهدیدهای متقابل و اختلال در مسیرهای راهبردی انرژی، احتمال تشدید دوباره درگیریها را زنده نگه داشتهاند؛ از سوی دیگر، رایزنیهای دیپلماتیک، بهویژه تلاشهای قطر و پاکستان نشان میدهد کانالهای مذاکره هنوز باز هستند.
مقامات پاکستانی گفتهاند که در انتظار پاسخ آمریکا به آخرین پیشنهادهای ایران هستند. هرچند مواضع ایران و آمریکا فاصله زیادی از یکدیگر دارد و تداوم شرایط کنونی، به معنی احتمال گستردهترشدن درگیریهای نظامی است.