فطریه چیست؟

فردا ٢٣اردیبهشت روز اول شوال المکرم و عید سعید فطر است. هر ساله مراجع تقلید میزان زکات فطریه را اعلام می‌کنند.

کد خبر: ۵۲۷۴۹۳

۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۰

به گزارش اقتصادآنلاین، پرداخت زکات فطره بعد از یک ماه روزه‌داری در ماه رمضان و در روز عید فطر که روز اول ماه شوال است، واجب شرعی است.

احکام فطریه

از غروب عید فطر می‌تواند فطریه را پرداخت یا کنار گذاشت و بنابر احتیاط واجب، مکلّف باید فطریه را پیش از نماز عید بدهد، اما اگر نماز عید نمی‌خواند می‌تواند دادن فطریه را تا ظهر تأخیر بیاندازد و در صورتی که دسترسی به فقیر دارد کنار گذاشتن فطریه، کافی نیست؛ اما اگر تا ظهر دسترسی به فقیر نداشت، فطریه را کنار بگذارد و هرگاه دسترسی پیدا کرد به فقیر بدهد و اگر کنار نگذاشته باشد نیز بنا بر احتیاط واجب ساقط نمی‌شود و باید با قصد قربت و بدون نیت ادا و قضا، فطریه را بپردازد.

فطریه را به چه کسانی باید داد؟

مستحب است هر کسی فطریه خود و خانواده‌اش را در وهله اول به اقوام و خویشاوندان فقیرش بدهد و اگر در میان آن‌ها فقیری نباشد، به همسایه فقیر یا اهل علم و فضیلت و تقوا که فقیر هستند، بپردازد.

طبق فتوای مراجع عظام تقلید، فطریه را می‌توان در تمام هشت موردی  زیر که زکات مال در آن مصرف می‌شود پرداخت کرد؛

فقیران

مسکینان، یعنی افرادی که وضعیت اقتصادی‌شان از فقیران هم بدتر است.

مسافرانی که در راه مانده و خرج برگشت به شهر خود را ندارند.

بدهکارانی که نمی‌توانند قرض خود را بپردازند.

در راه خدا: یعنی در تمام کارهای خیری که سود و نفع آن به عموم مسلمین برسد. مانند ساختن و تعمیر مسجد، راه، پل، مدرسه و بیمارستان و ...

کافرانی که با دادن زکات به اسلام ترغیب می‌شوند یا در جنگ به مسلمانان کمک می‌کنند.

پرداخت به نائب امام یا کارمندان حکومت اسلامی که مأمور جمع‌آوری زکات و رساندن آن به نیازمندان است.

بعضی از علمای شیعه مانند آیات عظام صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی و نوری همدانی هم معتقدند که فطریه مخصوص فقیران و مسکینان شیعه است و لازم نیست آن را در موارد دیگر هزینه کرد.

طریقه پرداخت فطریه؟

شورای عالی زکات هر سال پس از رؤیت هلال ماه شوال، روش‌های پرداخت فطریه را اعلام می‌کند. اما بر اساس استفتای مراجع تقلید، مردم می‌توانند فطریه خود را به چند نهاد اصلی هم پرداخت کنند.

یکی از معتبرترین مراکز برای پرداخت فطریه عام و فطریه سادات و همچنین کفاره، دفتر مراجع عظام تقلید است که هر فرد می‌تواند از این طریق نسبت به پرداخت زکات فطره اقدام کنند.

چه کسانی از پرداخت فطریه معاف هستند؟

چند گروه از افراد از پرداخت فطریه معاف هستند، هرچند که گرفتن روزه بر این عده واجب باشد.

فقرا: طبق اسلام، فقیر کسی است که هزینه امرار معاش متعارف یک‌ساله خودش و نان‌خورهایش را به صورت یکجا و یا به طور متناوب نداشته باشد. پس اگر کسی در شب عید فطر خرجی یک سال را ندارد اما شاغل است و هر ماه درآمدی دارد، فقیر محسوب نمی‌شود. در عین حال کسی که بیکار است اما خرجی یک سال آینده را دارد، فقیر نیست. اما کسی که بی‌کار است و به اندازه خرجی یک سال آینده‌اش دارایی ندارد، فقیر شمرده می‌شود.

دختری که به خانه شوهر برود: اگر دختری قبل از غروب آفتاب آخرین روز ماه رمضان به خانه شوهر برود و به طور رسمی زندگی مشترک خود را شروع کند، فطریه‌اش بر عهده شوهر است. اما اگر بعد از غروب آفتاب آخرین روز ماه رمضان به خانه شوهر برود، پدرش باید فطریه او را بپردازد. به عبارت دیگر دختری که عقد کرده ولی در خانه پدر زندگی می‌کند، فطریه‌اش بر عهده پدر است، مگر اینکه قبل از غروب آفتاب آخرین روز ماه رمضان به خانه شوهر برود.

جنین: فطریه دادن برای بچه‌ای که در شکم مادر است و هنوز متولد نشده، واجب نیست چون هنوز نان‌خور کسی محسوب نمی‌شود.

نوزاد: نوزادی که بعد از غروب آفتاب آخرین روز ماه رمضان به دنیا بیاید، فطریه ندارد. اما اگر نوزادی در ماه رمضان و قبل از غروب آفتاب آخرین روز این ماه به دنیا بیاید، پدرش یا کسی که مخارج مادر را متحمل می‌شود باید فطریه او را پرداخت کند.

زمان پرداخت فطریه

فطریه را  قبل از نماز عید فطر و  بعد از نماز عید فطر تا اذان ظهر می‌توان پرداخت کرد. اگر کسی قصد اقامه نماز عید فطر را ندارد، تا زمان اذان ظهر عید فطر فرصت دارد که فطریه‌اش را پرداخت کند.

پرداخت فطریه در ماه رمضان صحیح نیست و اگر کسی در طول ماه رمضان فطریه خود و خانواده‌اش را پرداخت کرده، باید بعد از تمام شدن ماه مبارک، دوباره فطریه را بپردازد. چون زمان دقیق پرداخت فطریه، بعد از آخرین غروب ماه رمضان است.

اما اگر کسی به هر دلیلی موفق نشد تا موقع اذان ظهر عید فطر، فطریه‌اش را پرداخت کند، باید در اولین فرصت ممکن این کار را انجام بدهد. البته در این حالت نباید نیت ادا یا قضا کند.