مرکز پژوهش‌های مجلس بررسی کرد؛

چالش‌های ایمنی معادن در ایران/ نقش فناوری‌های نوین در ارتقای ایمنی معادن

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی مفصل به موضوع ایمنی در معادن ایران پرداخته است؛ در این گزارش که چالش‌های ایمنی معادن را در ایران بررسی می‌کند، موضوعاتی همچون ایمنی محیط کار، نقش فناوری‌های نوین و ایمنی در معادن ایران به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

کد خبر: ۴۵۰۸۶۵

۱۵ تير ۱۳۹۹

اقتصادآنلاین؛ گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس با بررسی تاریخی معدن‌کاری بیان می‌کند که این شغل بسیار پرمخاطره بوده و آثار سوئی بر سلامت انسان و محیط زیست دارد. حساسیت نهادهای مدنی و الزام دولت‌ها به نظارت و قانون‌گذاری نیز حاکی از سطح بالایِ آسیبِ فعالیت‌های معدنی بر سلامت معدن‌کاران است.

این گزارش اضافه می‌کند: از دیدگاه جهانی، مواردی چون «خطرات مکانیکی، شیمیایی و بیولوژیک»، «خطرات ناشی از منابع انرژی»، «فشار فیزیکی بر کارکنان«، »مخاطرات ناشی از سقوط از ارتفاع» و «مخاطرات روانی» تهدیدهای عمده در فعالیت‌های معدنی هستند. با توجه به تصویب قوانین متعدد و نظارت‌های فراگیر در دنیا، حوادث معدنی با گذشت زمان تا حد زیادی کاهش پیدا کرده‌اند و امروزه شرکت‌های معدنیِ پیشرو در دنیا در تلاش هستند تا میزان این حوادث را به «صفر» برسانند. بنگاه‌های صنعتی و معدنی برای دستیابی به این هدف، استفاده از ظرفیت فناوریهای نوین را در دستور کار خود قرار دادهاند تا به نتایجی فراتر از بهبود در تجهیزات، سیستمهای مدیریت ایمنی، اصالح فرهنگ و رفتار و تمرکز بر قوانین دست یابند.

برای مشاهده مشروح گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس اینجا کلیک کنید

یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که استفاده از فناوری‌های نوین منجر به کاهش جدی مخاطرات و ارتقای ایمنی در معادن خواهد شد. هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و پهپادها می‌توانند با جمع آوری اطلاعات و پردازش هوشمند آنها در هشداردهی خطرات به کارکنان و انجام اقدامات پیشگیرانه تاثیرگذار باشند. همچنین فناوری‌هایی چون رُباتیک، پهپادها و وسایل نقلیه خودران می‌توانند جایگزین انسان در مناطق پرخطر شده و صدمات و تلفات انسانی را کاهش دهند.

این گزارش با تاکید بر اینکه فناوری زنجیره بلوکی، پهپادها و اینترنت اشیا می‌توانند از معدن‌کاری در محیط‌های ناایمن یا معدن‌کاری به صرف استخراج دارایی (فلزات و سنگ‌های گرانبها) جلوگیری کنند، می‌افزاید: براساس مطالعات میدانی انجام شده در سال 1398 تنها در معادن زغالسنگ ایران در اثر حوادث ناشی از معدن‌کاری مانند سقوط، گاز گرفتگی، انفجار، ریزش آوار، برق گرفتگی و ضربه، 20 نفر جان خود را از دست داده و 10 نفر مصدوم شده‌اند. این در حالی است که آمار دقیقی از حوادث رخ داده در سایر معادن منتشر نشده است و مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که اطلاعات جامع، تفکیک شده و بررسی‌های دقیق و ریشه‌ای از ابعاد حوادث معدنی در ایران در دسترس نیست.

بر مبنای یافته‌های این پژوهش، فناوری‌های نوین به عنوان یک ابزار توانمندساز می‌توانند برای ثبت اطلاعات، افزایش شفافیت، تحلیل و نظارت حوادث معدنی نیز مورد استفاده قرار گیرند. در نتیجه لازم است تا به عنوان اولین اقدام، مطالعه جامعی برای شناسایی موشکافانه و دقیق حوادث معدنی در 10 سال اخیر انجام شود و منشأ، علل، پراکندگی، آثار و تبعات این حوادث بررسی و تحلیل شود.

این مطالعه می‌تواند با محوریت سازمان نظام مهندسی معدن و همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انجام شود. نتیجه این مطالعه تصویری روشن از حوادث معدنی به دست می‌دهد و نقش دستگاه‌های اجرایی و نظارتی، نهادها، سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی را در وقوع این حوادث مشخص می‌کند. همچنین ایجاد سامانه‌ای برای ثبت تفصیلی، به روز و نظام مند حوادث احتمالی معدنی با همکاری دستگاه‌های دولتی، سازمان نظام مهندسی معدن، تشکل‌ها و انجمن‌های تخصصی ضروری است.

در پایان پیشنهاد شده است: ایجاد بسترهای فناورانه به منظور شفافیت اطلاعات، کاهش سریع مخاطرات معدنی و رفع عقب ماندگی‌ها در این حوزه است که می‌تواند شامل »توجه به برنامه‌های آموزشی و ترویجی در حوزه فناوری‌های نوین»، «حمایت از استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناور برای ورود به حوزه ایمنی معادن»، «حمایت‌های مالی و کمک به پایلوت فناوری‌های نوین در حوزه‌های کاربردی ایمنی معادن»، «رصد مستمر و دوره‌ای ابتکارات کشورها، شرکت‌های معدنی تراز جهانی و تحولات فناورانه و نوآورانه در حوزه ایمنی صنعتی» و «نیازسنجی دوره‌ای از معدن‌کاران در حوزه ایمنی به منظور برآورد مسائل کلان و اولویت‌دار ملی» باشد که به صورت مشترک توسط سازمان نظام مهندسی معدن، ایمیدرو و بنگاه‌های معدن و صنایع معدنی عملیاتی شود.