ادعای رویترز از قاچاق نفت | رویارویی دولت عراق با قدرتمندترین گروه شبهنظامی نزدیک به ایران
اقتصادآنلاین: خبرگزاری رویترز مدعی کشف یک شبکه گسترده قاچاق نفت در عراق شده که به ادعای مقامهای عراقی، با کتائب حزبالله مرتبط بوده و از سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) صدها میلیون دلار درآمد ایجاد کرده است. در پی این پرونده، دولت عراق ۹ مقام امنیتی و نفتی را برکنار کرده و برای ورود نیروهای ارتش به پایگاه این گروه آماده میشود؛ اتهامی که کتائب حزبالله آن را رد کرده است.
گروه سیاسی؛ خبرگزاری رویترز در گزارشی مدعی شد کتائب حزبالله، یکی از قدرتمندترین گروههای مسلح نزدیک به ایران در عراق، از طریق شبکهای برای قاچاق نفت دولتی، از سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) تاکنون صدها میلیون دلار درآمد کسب کرده است؛ ادعایی که به تشدید برخورد دولت عراق با این شبکه و احتمال رویارویی مستقیم با این گروه منجر شده است.
بر اساس گزارش رویترز علی الزیدی، نخستوزیر عراق، دستور برخورد با شبکه قاچاق نفتی منتسب به کتائب حزبالله را صادر کرده است؛ شبکهای که بنا بر ادعای مقامهای امنیتی، نظامی، پلیس و نفت عراق، با مشارکت برخی افراد در دستگاههای امنیتی و بخش نفت فعالیت میکرده است.
به نوشته رویترز، تحقیقات دولت عراق بر منطقه جرفالصخر (جرفالنصر) در استان بابل متمرکز بوده است؛ منطقهای که از پایگاههای اصلی کتائب حزبالله به شمار میرود و در حدود ۵۰ کیلومتری جنوب بغداد قرار دارد.
در پی این تحقیقات، تاکنون ۹ مقام ارشد امنیتی و نفتی برکنار شدهاند. رئیس پلیس استان بابل، فرماندهان اطلاعاتی و امنیتی این استان و مدیر شرکت دولتی خطوط لوله نفت عراق از جمله مقامهای برکنارشده هستند. الزیدی همچنین دستور داده است افراد مظنون به دستگاه قضایی معرفی شوند.
جزئیات ادعای قاچاق نفت در عراق
دو منبع امنیتی که در مأموریت بازرسی از منطقه جرفالصخر حضور داشتهاند، به رویترز گفتهاند بازرسان شواهدی از ایجاد انشعاب غیرقانونی در یک خط لوله انتقال نفت خام پیدا کردهاند. به گفته این منابع، نفت از طریق این انشعاب به مخازن و گودالهای موقتی حفرشده در زمین منتقل میشده است.
این خط لوله با قطر ۲۶ اینچ، بر اساس سندی از وزارت نفت عراق که رویترز بررسی کرده، روزانه دستکم ۲۰۰ هزار بشکه نفت خام انتقال میدهد.
به گفته منابع امنیتی، تجهیزات پمپاژ مخفیشده در چند سوله نیز کشف شده است؛ مکانهایی که برای جلوگیری از شناسایی هوایی مورد استفاده قرار میگرفتند و نفت سرقتشده از طریق آنها به کامیونهای تانکردار منتقل میشد. همچنین یک پالایشگاه کوچک نفت در این منطقه کشف شده است.
دو مقام نفتی عراق که از جزئیات تحقیقات اطلاع مستقیم دارند، گفتهاند هنوز برای برآورد دقیق خسارتها زود است، زیرا مشخص نیست انشعابهای غیرقانونی از چه زمانی فعال بودهاند. با این حال، آنها ارزش نفت احتمالا سرقتشده از سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) تاکنون را صدها میلیون دلار تخمین زدهاند.
واکنش کتائب حزبالله: اتهامات دروغ است
کتائب حزبالله عراق اتهام دست داشتن در قاچاق نفت را رد کرده و برخورد دولت را بخشی از کارزاری برای خلع سلاح این گروه دانسته است.
این گروه در بیانیهای اعلام کرد: «ما در معرض بزرگترین کارزار باجخواهی قرار گرفتهایم که هدف آن وادار کردن ما به کنار گذاشتن سلاحهای عزت است؛ سلاحهایی که در مراحل مختلف از حاکمیت محافظت کرده و حقوق عراقیها را حفظ کردهاند.»
کتائب حزبالله همچنین مدعی شده است که کمیته تحقیقاتی دولت عراق در جریان بازرسی از منطقه، هیچگونه دستکاری در خطوط لوله نفت پیدا نکرده و تأسیسات مشاهدهشده صرفاً شامل مخازن سوخت و یک واحد کوچک برای بهبود کیفیت سوخت بوده است.
این گروه تأکید کرده است که تأسیسات مذکور برای تأمین سوخت خودروهای نظامی، ماشینآلات سنگین، ژنراتورهای دیزلی و تجهیزات نظامی مورد استفاده قرار میگیرند و هدف از راهاندازی آنها جبران کمبودهای احتمالی در تأمین سوخت نیروهای مستقر در منطقه بوده است.
کتائب حزبالله همچنین مدعی شده است که مخازن این تأسیسات پنهان نبودهاند و در فاصله بیش از پنج کیلومتری از خط لوله نفت قرار داشتهاند. این گروه برخی رسانهها را نیز به انتشار تصاویر دستکاریشده و ارائه اطلاعات نادرست درباره این پرونده متهم کرده است.
دولت عراق: مهلت خروج از جرفالنصر تعیین شده است
در ادامه این تنشها، حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق، روز دوشنبه اعلام کرد برای خروج گروه مسلح از منطقه جرفالنصر مهلتی تعیین شده و این مهلت چندان دور نیست.
او گفت دستور ورود نیروهای ارتش به این منطقه در چارچوب اختیارات قانونی دولت و پس از دریافت گزارش دستگاههای اطلاعاتی درباره قاچاق نفت صادر شده است.
به گفته سخنگوی دولت عراق، کمیته تحقیقاتی با بررسی شش موقعیت شناساییشده، شواهدی از دستکاری در خطوط لوله و تلاش برای پنهان کردن آثار این اقدامات پیدا کرده است. همچنین دو پالایشگاه، یک تانکر و مخازن ذخیرهسازی در جریان تحقیقات شناسایی شدهاند.
العبودی تأکید کرده است که ورود نیروهای ارتش به جرفالنصر به معنای اعمال عادی حاکمیت امنیتی دولت بر تمام قلمرو عراق است و نهادهای امنیتی مأمور شدهاند از خروج تانکرهای حامل نفت و فرآوردههای نفتی از منطقه جلوگیری کنند.
افزایش فشار آمریکا بر عراق بر سر گروههای نزدیک به ایران
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که واشنگتن فشار بر بغداد برای محدود کردن نقش گروههای نزدیک به ایران در بخش نفت عراق را افزایش داده است.
آمریکا در اردیبهشت ماه نیز معاون وزیر نفت عراق را تحریم کرد و مدعی شد او در انتقال نفت عراق به نفع ایران و گروههای شبهنظامی همپیمان این کشور نقش داشته است. واشنگتن همچنین شماری از رهبران گروههای مسلح و شبکههای مرتبط با آنها را به اتهام سوءاستفاده از منابع نفتی عراق برای تأمین مالی گروههای نزدیک به تهران تحریم کرده است.
رویترز پیشتر نیز آذر ۱۴۰۳ از فعالیت شبکهای برای قاچاق نفت کوره خبر داده و مدعی شده بود این شبکه یک میلیارد دلار برای ایران و گروههای همپیمان آن درآمد ایجاد کرده است.
جاسم البهادلی، تحلیلگر امنیتی عراقی، به رویترز گفته است برخورد با شبکه قاچاق نفت عملاً به یک تقابل سیاسی میان دولت و کتائب حزبالله تبدیل شده است.
او با اشاره به نفوذ امنیتی، سیاسی و اقتصادی این گروه در عراق هشدار داده است که به چالش کشیدن آن میتواند برای هر دو طرف پیامدهای قابلتوجهی داشته باشد.
البهادلی همچنین این اقدام را تلاشی برای محدود کردن نفوذ گروههای مسلح نزدیک به ایران از طریق هدف قرار دادن شبکههای اقتصادی پشتیبان قدرت آنها ارزیابی کرده است؛ بهویژه پس از آنکه کتائب حزبالله در برابر تلاشهای دولت برای افزایش کنترل بر گروههای مسلح مقاومت کرده است.