گوگل مدارس را بر سر دوراهی گذاشت | پذیرش هوش مصنوعی یا محرومیت از سرچ

گروه فناوری؛ گوگل اعلام کرده است مدارسی که استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی این شرکت را برای دانش‌آموزان ممنوع کنند، دسترسی آنها به موتور جست‌وجوی گوگل را نیز از دست خواهند داد. این تصمیم هم‌زمان با معرفی مجموعه‌ای از ابزار‌های جدید هوش مصنوعی برای مدارس و کلاس‌های درس اعلام شده است؛ ابزار‌هایی که گوگل معتقد است می‌توانند فرآیند یادگیری دانش‌آموزان را بهبود دهند. با این حال، منتقدان می‌گویند این سیاست عملاً مدارس را میان پذیرش هوش مصنوعی و محروم کردن دانش‌آموزان از یکی از اصلی‌ترین ابزار‌های جست‌وجوی اینترنتی قرار می‌دهد؛ موضوعی که اتهام سوءاستفاده از قدرت انحصاری گوگل را به دنبال داشته است.

گوگل: جست‌و‌جو بدون هوش مصنوعی وجود ندارد

به گزارش گاردین، گوگل روز سه‌شنبه ۱۲ آبان مجموعه‌ای از محصولات جدید مبتنی بر هوش مصنوعی را برای مدارس و کلاس‌های درس معرفی کرد. این شرکت همچنین از امکانات جدیدی برای معلمان و مدیران مدارس خبر داد که به آنها اجازه می‌دهد استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی را محدود یا به‌طور کامل مسدود کنند.

گوگل اعلام کرده است که مدارس باید در زمینه استفاده دانش‌آموزان از هوش مصنوعی در محیط آموزشی اختیار داشته باشند. با این حال، سیاست جدید این شرکت یک محدودیت مهم دارد: اگر مدرسه یا معلمی استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی گوگل را مسدود کند، دانش‌آموزان دیگر نمی‌توانند از موتور جست‌وجوی گوگل نیز استفاده کنند.

مدیران گوگل در مطلبی که در وبلاگ رسمی این شرکت منتشر کردند، نوشتند: «پس از شنیدن نظرات مدارس، معلمان، پژوهشگران برجسته و سیاست‌گذاران، اکنون رویکرد خود را در زمینه کنترل دسترسی به Gemini، Gemini Notebook، Gemini در Classroom و Google Search به‌روزرسانی می‌کنیم. دسترسی به این محصولات برای حساب‌های کاربری دانش‌آموزان مقاطع پیش‌دبستانی تا پایان دبیرستان به‌طور کامل غیرفعال خواهد بود، مگر اینکه مدیران مدارس به‌صورت صریح آنها را فعال کنند.»

کریس فیلیپس، معاون بخش آموزش گوگل، نیز در گفت‌و‌گو با نیویورک‌تایمز تأکید کرد که امکان استفاده از موتور جست‌وجوی گوگل بدون هوش مصنوعی وجود ندارد.

او گفت: «جست‌و‌جو و هوش مصنوعی عمیقاً با یکدیگر ادغام شده‌اند.»

فیلیپس توضیح داد که ممنوعیت استفاده از هوش مصنوعی در سطح یک مدرسه به این معناست که دانش‌آموزان به موتور جست‌وجوی گوگل نیز دسترسی نخواهند داشت و پیامی از طرف مدرسه دریافت می‌کنند که اعلام می‌کند این سرویس در دسترس نیست.

اتهام استفاده از قدرت انحصاری برای تحمیل هوش مصنوعی

تصمیم گوگل با انتقاد‌هایی روبه‌رو شده است. از نگاه برخی منتقدان، این سیاست نوعی مجازات برای مدارسی محسوب می‌شود که تمایلی به استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی این شرکت ندارند. 

زهران ممدانی، شهردار نیویورک، که اخیراً استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی مولد را در مدارس این شهر تا پایان پایه هشتم برای یک سال متوقف کرده است، گوگل را به سوءاستفاده از تسلط خود بر بازار جست‌وجوی اینترنتی متهم کرد. ممدانی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «گوگل تلاش می‌کند از قدرت انحصاری خود برای تحمیل هوش مصنوعی به مدارس دولتی ما استفاده کند. هیچ شرکتی نباید چنین قدرتی داشته باشد که درباره نحوه آموزش فرزندانمان تصمیم بگیرد. مدارس دولتی برای خدمت به دانش‌آموزان وجود دارند، نه برای افزایش حاشیه سود شرکت‌های بزرگ فناوری.»

لینا خان، رئیس پیشین کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC)، نیز با اظهارات ممدانی همراه شد. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که گوگل از انحصار خود در بازار جست‌و‌جو برای وادار کردن مدارس به پذیرش هوش مصنوعی استفاده می‌کند.

وابستگی مدارس آمریکا به محصولات گوگل

فراگیری موتور جست‌وجوی گوگل باعث شده است این سرویس طی سال‌های گذشته به یکی از ابزار‌های اصلی دانش‌آموزان برای تحقیق، جست‌وجوی اطلاعات و انجام تکالیف درسی تبدیل شود. به همین دلیل، محروم شدن از دسترسی به آن می‌تواند به‌تنهایی انگیزه کافی برای مدارس ایجاد کند تا با فعال‌سازی قابلیت‌های جدید هوش مصنوعی گوگل موافقت کنند.

البته نفوذ گوگل در نظام آموزشی آمریکا تنها به موتور جست‌وجوی این شرکت محدود نمی‌شود. گوگل طی سال‌های گذشته با ارائه محصولات ارزان‌قیمت و رایگان، جایگاه گسترده‌ای در مدارس این کشور به دست آورده است.

مجموعه محصولات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری این شرکت، از جیمیل و گوگل داکس گرفته تا گوگل کلاس‌روم و کروم‌بوک‌ها، از پرکاربردترین ابزار‌های فناوری در مدارس آمریکا به شمار می‌روند.

این وابستگی گسترده به اکوسیستم گوگل باعث شده است تغییر سیاست‌های این شرکت درباره دسترسی به محصولاتش، مستقیماً بر امکانات آموزشی دانش‌آموزان تأثیر بگذارد.

برنامه گوگل برای ادغام ابزار‌های آموزشی هوش مصنوعی در سرچ

یکی از قابلیت‌های جدیدی که گوگل روز سه‌شنبه معرفی کرد، ابزاری با نام Guided Learning است. این ابزار آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده تا به‌جای ارائه مستقیم پاسخ، دانش‌آموزان را در فرآیند حل مسئله راهنمایی کند.

گوگل قصد دارد Guided Learning را مستقیماً در موتور جست‌وجوی خود ادغام کند.

برای مثال، اگر دانش‌آموزی یک مسئله پیچیده فیزیک را در موتور جست‌و‌جو وارد کند یا برای نوشتن گزارش یک کتاب به کمک نیاز داشته باشد، به‌جای دریافت پاسخ آماده، پیشنهاد‌هایی دریافت خواهد کرد که او را به تفکر انتقادی و درک مرحله‌به‌مرحله مفاهیم هدایت می‌کنند.

گوگل در توضیح این قابلیت در وبلاگ خود نوشت: «برای مثال، اگر دانش‌آموزی یک مسئله پیچیده فیزیک را در موتور جست‌و‌جو وارد کند یا درباره نوشتن گزارش یک کتاب کمک بخواهد، با پیشنهاد‌هایی روبه‌رو می‌شود که به او کمک می‌کنند بدون دریافت مستقیم پاسخ، به‌صورت انتقادی فکر کند و مفاهیم را مرحله‌به‌مرحله یاد بگیرد.»

به این ترتیب، گوگل می‌خواهد نقش موتور جست‌و‌جو را از ابزاری برای پیدا کردن اطلاعات به بستری برای راهنمایی آموزشی و تعامل با هوش مصنوعی گسترش دهد.

واکنش فعالان آموزشی: این یک اولتیماتوم خصمانه است

انتقاد‌ها به سیاست جدید گوگل تنها به مقام‌های سیاسی محدود نمانده است. لیلا بایوک، بنیان‌گذار ائتلاف «مدارس فراتر از صفحه‌نمایش» (Schools Beyond Screens)، تصمیم این شرکت را یک «اولتیماتوم خصمانه» توصیف کرده است.

این ائتلاف یک مجموعه ملی متشکل از والدین و معلمان است که برای تدوین سیاست‌های دانش‌آموزمحورتر در زمینه استفاده از صفحه‌نمایش و فناوری در مدارس فعالیت می‌کند.

بایوک در بیانیه‌ای گفت: «چنین رفتار قلدرمآبانه‌ای هیچ جایگاهی در مدارس ما ندارد. ارزش آموزشی، نه ارزش سهام‌داران، باید تعیین کند که دانش‌آموزان از چه محصولاتی استفاده می‌کنند. نهاد‌های نظارتی نیز باید برای جلوگیری از سوءاستفاده شرکت‌های بزرگ فناوری از دانش‌آموزان با هدف کسب سود مداخله کنند.»

رقابت بر سر آینده آموزش دیجیتال

تصمیم جدید گوگل پرسش‌های تازه‌ای درباره نقش شرکت‌های بزرگ فناوری در نظام آموزشی مطرح کرده است. از یک سو، این شرکت‌ها با توسعه ابزار‌های هوش مصنوعی به دنبال تغییر شیوه جست‌و‌جو، یادگیری و دسترسی به اطلاعات هستند و از سوی دیگر، وابستگی مدارس به زیرساخت‌های دیجیتال آنها می‌تواند قدرت انتخاب نهاد‌های آموزشی را محدود کند.

در این میان، موضوع فقط پذیرش یا رد هوش مصنوعی در کلاس‌های درس نیست؛ بلکه مسئله اصلی، میزان اختیار مدارس در انتخاب ابزار‌های آموزشی و حدود نفوذ شرکت‌های فناوری بر این انتخاب‌هاست.

گوگل از یکپارچگی هوش مصنوعی و جست‌و‌جو به‌عنوان بخشی از تحول محصولات خود یاد می‌کند، اما منتقدان معتقدند پیوند زدن این دو سرویس، مدارس را در موقعیتی قرار می‌دهد که برای حفظ دسترسی دانش‌آموزان به موتور جست‌و‌جو، ناچار به پذیرش ابزار‌های هوش مصنوعی شوند.