رکورد شش‌ساله تورم هزینه‌های سکونت شکست

مسکن و شهرسازی - بهشاد بهرامی: در حالی که تورم ماهانه گروه مسکن و خدمات مرتبط در مهر اندکی کاهش یافته، مجموع افزایش هزینه‌های این گروه از ابتدای سال به بالاترین سطح در شش سال گذشته رسیده است. بررسی سری زمانی تورم نشان می‌دهد شاخص قیمت مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها در هفت ماه نخست ۱۴۰۵ معادل ۲۲.۱ درصد افزایش یافته؛ رقمی که حتی از دوره‌های پرتورم سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ نیز بیشتر است.

برای درک این عدد، فرض کنیم هزینه یک سبد ثابت از مسکن و خدمات مرتبط در پایان سال گذشته ۱۰ میلیون تومان بوده است. با افزایش ۲۲.۱ درصدی شاخص، هزینه همان سبد در پایان مهر به حدود ۱۲ میلیون و ۲۱۰ هزار تومان رسیده است؛ بدون آنکه مقدار خدمات مصرف‌شده تغییر کرده باشد.

البته اهمیت ماجرا فقط در افزایش هزینه‌ها نیست. این ارقام می‌توانند نشانه بازگشت فشار تورمی به بخشی از هزینه‌های زندگی باشند که خانوار‌ها امکان چندانی برای حذف آن ندارند. اگر این روند ادامه پیدا کند، تأمین هزینه‌های سکونت برای خانوار‌هایی که درآمدشان هم‌پای تورم افزایش نمی‌یابد، دشوارتر خواهد شد.

داده‌های ماهانه مرکز آمار ایران نشان می‌دهد سرعت افزایش هزینه‌های سکونت که پس از اوج تورمی سال ۱۴۰۳ رو به کاهش گذاشته بود، در ماه‌های اخیر دوباره بیشتر شده است. تورم نقطه‌به‌نقطه این گروه از ۳۴.۲ درصد در فروردین امسال به ۳۷.۸ درصد در مهر رسیده است.

هفت ماه گرانی؛ بیشتر از پنج سال قبل

برای درک اهمیت این تغییر، باید به جای تمرکز بر یک ماه، مجموع افزایش قیمت‌ها از ابتدای سال را بررسی کرد.

در هفت ماه نخست ۱۴۰۰، تورم انباشته گروه مسکن و خدمات مرتبط ۱۸.۵ درصد بود. این رقم در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به ترتیب به ۲۱.۲ و ۲۱.۳ درصد رسید و سپس در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ کاهش یافت.

اما امسال مسیر تغییر کرده است. تورم انباشته هفت‌ماهه به ۲۲.۱ درصد رسیده؛ یعنی ۲.۶۵ واحد درصد بیشتر از دوره مشابه سال گذشته که ۱۹.۵ درصد بود.

این افزایش در حالی اتفاق افتاده که تورم ماهانه مهر، به‌تنهایی، رکوردی در این دوره محسوب نمی‌شود. تورم ماهانه گروه در مهر ۳.۳ درصد بوده، در حالی که شهریور به ۳.۶ درصد رسیده بود؛ بنابراین مساله اصلی، جهش ناگهانی قیمت‌ها در یک ماه نیست؛ بلکه تداوم افزایش نسبتا بالای هزینه‌ها در چند ماه متوالی است. همین افزایش‌های پیاپی باعث شده مجموع تورم هفت‌ماهه امسال از تمام سال‌های مورد بررسی پیشی بگیرد.

پایان روند کاهشی تورم؟

تورم نقطه‌به‌نقطه گروه مسکن و خدمات مرتبط در مرداد ۱۴۰۳ به حدود ۴۲.۱ درصد رسیده بود. پس از آن، روندی کاهشی آغاز شد که با وجود نوسان‌های ماهانه، تا فروردین ۱۴۰۵ ادامه یافت و نرخ تورم را به ۳۴.۲ درصد رساند.

از اردیبهشت امسال، این مسیر تغییر کرد. تورم نقطه‌ای در خرداد به ۳۵.۹ درصد، در مرداد به ۳۷.۲ درصد و در شهریور به ۳۷.۹ درصد رسید. مهر نیز با ثبت نرخ ۳۷.۸ درصد، تقریبا در همان سطح باقی ماند.

به این ترتیب، کاهش جزئی تورم در مهر هنوز نشانه بازگشت به روند کاهشی پیشین نیست. برای چنین نتیجه‌ای باید دید در ماه‌های بعد چه اتفاقی می‌افتد.

نکته مهم این است که کاهش تورم به معنای ارزان شدن نیست. حتی زمانی که تورم نقطه‌ای از ۴۲ درصد به ۳۴ درصد کاهش یافته بود، قیمت‌های این گروه همچنان افزایش پیدا می‌کردند، اما با سرعت کمتر. اکنون داده‌ها نشان می‌دهند که پس از آن دوره، سرعت افزایش قیمت‌ها دوباره بیشتر شده است.

این آمار درباره قیمت خانه چه می‌گوید؟

در تفسیر این ارقام باید به یک تفاوت مهم توجه کرد. شاخص مورد بررسی فقط قیمت خرید آپارتمان را اندازه‌گیری نمی‌کند، بلکه گروه گسترده‌تری شامل مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها را در بر می‌گیرد؛ بنابراین افزایش ۲۲.۱ درصدی این شاخص به معنای رشد ۲۲.۱ درصدی قیمت آپارتمان‌های تهران یا حتی افزایش اجاره‌بها به همین میزان نیست.

با این حال، روند کلی یک پیام روشن دارد: هزینه‌های مرتبط با سکونت در هفت ماه نخست امسال سریع‌تر از دوره‌های مشابه پنج سال قبل افزایش یافته‌اند. این اتفاق پس از دوره‌ای رخ داده که سرعت رشد قیمت‌های این گروه رو به کاهش بود.

در نتیجه، هرچند تورم نقطه‌ای هنوز به اوج سال ۱۴۰۳ نرسیده، داده‌های هفت‌ماهه از افزایش دوباره فشار هزینه‌های سکونت حکایت دارند؛ فشاری که در صورت تداوم، می‌تواند سهم بیشتری از بودجه خانوار‌ها را به خود اختصاص دهد و قدرت خرید آنها را در سایر بخش‌های زندگی محدودتر کند.