آرایش جدید امنیتی در منطقه | متحدان عربستان وارد جنگ با یمن می‌شوند؟

گروه سیاسی: ورود بازیگران جدید به جنگ عربستان و حوثی‌های یمن، معادلات را وارد مرحله‌ای جدید کرده است. حالا طبق گزارش‌ها مصر هم در حال آماده‌سازی استقرار هزاران نیروی نظامی و تجهیزات در عربستان است. در حالی که پیش‌تر پاکستان نیز نیرو‌های خود را در قالب پیمان مکه به عربستان اعزام کرده بود. این حمایت‌ها در حالی رخ داد که فرودگاه ریاض نزدیک ۱۰ روز است که بسته شده و حملات به تاسیسات انرژی عربستان از جمله آرامکو، جنگ را از مرز‌های یمن فراتر برده است.

در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد که آرایش جنگی جدیدی در حال شکل‌گیری است. آرایشی که می‌تواند دامنه جنگ را گسترش دهد.

مصر وارد می‌شود؟

کانال ۱۴ اسرائیل مدعی شده مصر در حال آماده‌سازی برای استقرار هزاران نیروی نظامی و تجهیزات سنگین در عربستان سعودی است تا در مقابله با حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی مشارکت کند. این خبر در حالی منتشر شده که عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، از آمادگی کشورش برای دفاع از عربستان سعودی خبر داده و خواستار دریافت مجوز پارلمان برای مشارکت نظامی احتمالی شده است.

برای مصر، امنیت عربستان و ثبات مسیر‌های دریایی دریای سرخ اهمیت راهبردی دارد. هرگونه اختلال طولانی‌مدت در کشتیرانی این منطقه می‌تواند بر تجارت، درآمد‌های مرتبط با کانال سوئز و امنیت اقتصادی قاهره اثر بگذارد. از این منظر، حمایت مصر از ریاض هم جنبه حمایت از متحدی قدیمی دارد و هم در راستای جلوگیری از گسترش بحران به مسیر‌های حیاتی تجارت بین‌المللی است.

ریاض زیر فشار موشک‌ها

حملات اخیر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض و تأسیسات مرتبط با صنعت نفت عربستان، نشان داده است که برخورداری از بودجه نظامی کلان و سامانه‌های پیشرفته پدافندی، به‌تنهایی برای مصون نگه داشتن این کشور از تهدید‌های نامتقارن کافی نیست.

آسوشیتدپرس در تحلیل خود از توان نظامی انصارالله، به گسترش ظرفیت موشکی و پهپادی این گروه و دشواری دفاع هم‌زمان از مناطق وسیع و زیرساخت‌های پراکنده عربستان اشاره کرده است.

به این ترتیب عربستان اکنون با یک معادله دشوار روبه‌رو شده است. از یک سو پاسخ ندادن به حملات می‌تواند هزینه سیاسی و امنیتی داشته باشد، اما تشدید عملیات نیز خطر حملات متقابل و گسترش جنگ را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، عربستان پشت پرده تلاش برای افزایش همکاری با متحدان منطقه‌ای خود را آغاز کرده است.

تلاش پاکستان و ترکیه برای اجرای پیمان دفاعی

ترکیه و پاکستان نیز در حال نقش‌آفرینی در یمن هستند؛ البته به شیوه‌های متفاوت. این دو کشور مرداد ماه با عربستان توافق مشترک دفاعی امضا کرد. بر اساس مفاد اعلام‌شده، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه تلقی می‌شود.

پاکستان از یک سو روابط امنیتی دیرینه‌ای با عربستان دارد و از سوی دیگر، ملاحظات امنیتی و اقتصادی خود را در قبال ایران و تحولات منطقه دنبال می‌کند. با این حال، پاکستانی‌ها سرانجام تصمیم گرفتند تا با اعزام نیرو‌ها و تجهیزات از عربستان حمایت کنند. بستن دو گذرگاه مرزی تجاری با ایران نیز می‌تواند در راستای حمایت از عربستان باشد. هرچند که احتمالا بهانه این اقدام فشار تحریم‌های آمریکاست و مقامات پاکستانی نیز مدعی شدند که به دلیل مقابله با قاچاق فعلا مرز با ایران را بسته‌اند.

ترکیه نیز مسیر مشابهی را دنبال می‌کند. رجب طیب اردوغان اعلام کرده است که توافق دفاعی برای تصویب به پارلمان ارائه خواهد شد. پیش از آن نیز هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، از آمادگی آنکارا برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های فنی و نظامی عربستان سخن گفته بود. اما ترکیه پشت پرده نیز تلاش می‌کند تا با ایران رایزنی کند و از طریق ایران، درگیری‌ها را مهار کند. تماس‌های مقام‌های دو کشور و گفت‌و‌گو‌های هاکان فیدان و عباس عراقچی نشان می‌دهد که آنکارا، دست‌کم در سطح اعلامی، کاهش تنش را در کنار حمایت از امنیت عربستان دنبال می‌کند. اما مشخص نیست که ایران تا چه اندازه بر تصمیم‌ها حوثی‌ها اثرگذار است.

هدفی فراتر از جنگ یمن

یکی از محور‌های جنگ کنونی باب‌المندب است. جایی که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجارت دریایی جهان است و مسیر ارتباطی میان دریای سرخ، خلیج عدن و آب‌های اقیانوس هند را شکل می‌دهد.

انصارالله یمن توانسته در یک پیشروی برق‌آسا بر مناطق ساحل غربی یمن تسلط پیدا کند که موقعیت این گروه در باب‌المندب را تثبیت می‌کند. هرچند که درگیری با نیرو‌های وابسته به عربستان و امارات در این مناطق ادامه دارد.

جنگ منطقه‌ای یا بازدارندگی چندجانبه؟

جنگ عربستان با حوثی‌های یمن معادلات امنیتی منطقه را وارد مرحله‌ای جدید کرده و بر رویارویی ایران و آمریکا نیز اثرگذار خواهد بود. مصر بر آمادگی برای پشتیبانی تاکید کرده، پاکستان و ترکیه تعهدات دفاعی مشترک را فعال کرده‌اند و آنکارا هم‌زمان به دنبال حفظ کانال گفت‌و‌گو با تهران است. عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران تاکید کرده که جنگ یمن راه حل نظامی ندارد. با این حال جمهوری اسلامی در سال‌های گذشته همواره از انصارالله یمن حمایت کرده است.

بااین‌حال، هرچه حمایت نظامی خارجی از عربستان افزایش یابد و عملیات نیرو‌های همسو با ریاض در یمن گسترش پیدا کند، این احتمال نیز وجود دارد که انصارالله دامنه حملات خود را توسعه دهد.