جنگ در سایه انتخابات | آیا نتانیاهو و ترامپ دوباره به ایران حمله می‌کنند؟

گروه سیاسی: جنگ با ایران ممکن است بار دیگر به یکی از مهم‌ترین متغیر‌های انتخابات اسرائیل تبدیل شود. اما این بار زمان وقوع آن، اهداف احتمالی و پیامد‌های سیاسی جنگ نیز اهمیت دارد. گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های آمریکایی و اسرائیلی، از بررسی گزینه‌های نظامی در واشنگتن و تل‌آویو حکایت دارند. درحالی‌که اظهارات بنیامین نتانیاهو نشان می‌دهد او دست‌کم در ظاهر، حمله پیش از انتخابات را به سود اسرائیل نمی‌داند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که انتخابات پارلمانی اسرائیل قرار است ۵ آبان برگزار شود و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز ۱۳ آبان برگزار خواهد شد. به این ترتیب، تصمیم درباره ازسرگیری جنگ می‌تواند هم بر آینده سیاسی نتانیاهو و هم بر محاسبات داخلی دونالد ترامپ تأثیر بگذارد. هرچند هنوز روشن نیست که آیا تصمیمی برای حمله گرفته شده یا نه.

از گزارش احتمال حمله تا عقب‌نشینی علنی نتانیاهو

بر اساس گزارش آکسیوس، نتانیاهو هفته گذشته در گفت‌و‌گو با ترامپ درباره احتمال ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران صحبت کرده است. منابع آمریکایی و اسرائیلی که این رسانه به آنها استناد کرده، مدعی شده‌اند نخست‌وزیر اسرائیل نگرانی خود را از تلاش ایران برای بازسازی ظرفیت هسته‌ای مطرح کرده و چند بار موضوع حمله مجدد را با رئیس‌جمهور آمریکا در میان گذاشته است.

ترامپ به نتانیاهو گفته است که برای چنین احتمالی آماده شود، اما تعهد قطعی برای صدور فرمان حمله نداده است. در مقابل، کاخ سفید نیز اعلام کرده که رئیس‌جمهور آمریکا قصد ندارد پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای دستور حمله به ایران را صادر کند.

نتانیاهو نیز در آخرین موضع‌گیری خود به رادیو ارتش اسرائیل گفته است حمله احتمالی اسرائیل یا آمریکا به ایران در روز‌های آینده و پیش از انتخابات، در شرایط کنونی به نفع اسرائیل نیست. این اظهارات با روایت منابعی که پیش‌تر از تمایل او به حمله پیش از انتخابات خبر داده بودند، تفاوت دارد.

آنچه تاکنون درباره جزئیات تماس ترامپ و نتانیاهو منتشر شده، بر گزارش منابع ناشناس استوار است و بسیار ضدونقیض به نظر می‌رسد. اما از همین گزارش‌ها می‌توان نتیجه گرفت که گزینه نظامی به طور جدی بررسی شده و بیشتر درباره زمان آن اختلاف نظر وجود داشته است.

 جنگ می‌تواند معادله اسرائیل را تغییر دهد؟

وضعیت نتانیاهو در رقابت انتخابات شکننده است. نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهند حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، در بسیاری از برآورد‌ها از حزب لیکود نتانیاهو پیش افتاده است. در نظرسنجی شبکه کان، یاشار ۲۳ کرسی و لیکود ۲۱ کرسی پیش‌بینی شده‌اند. هرچند نتایج دیگر نظرسنجی‌ها تفاوت‌هایی دارند.

در چنین شرایطی جنگ یا تهدید جنگ ممکن است برای نتانیاهو دو پیامد متضاد داشته باشد. از یک سو، تشدید تنش می‌تواند توجه افکار عمومی را به مسائل امنیتی و تجربه نظامی دولت معطوف کند و این تصور را تقویت کند که در شرایط بحرانی به دولتی باثبات نیاز است. از سوی دیگر، ازسرگیری جنگ می‌تواند نگرانی درباره هزینه‌های انسانی و اقتصادی، طولانی‌شدن درگیری‌ها و ناتوانی دولت در تأمین امنیت پایدار را افزایش دهد.

برخی مقام‌های آمریکایی، بنا بر گزارش‌های رسانه‌ای، معتقدند نتانیاهو قدرت سیاسی خود را با جایگاه نخست‌وزیر در زمان جنگ پیوند می‌دهد. به این معنا که او با جنگ بقای سیاسی خود را در سال‌ها گذشته تمدید کرده است. نکته دیگر آن است که رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل درباره احتمال تشدید تنش‌ها هشدار داده، اما بنا بر توضیح خبرنگار نظامی شبکه ۱۳، این هشدار مبتنی بر اطلاعات قطعی درباره حمله قریب‌الوقوع نیست و می‌تواند بازتاب ارزیابی کلی از حساسیت دو هفته پیش رو باشد.

تلاش ترامپ برای پیروزی بدون جنگ

برای ترامپ نیز تصمیم درباره ایران یک مسئله نظامی نیست. بر اساس گزارشی از سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع آگاه، رئیس‌جمهور آمریکا به‌دنبال اعلام نوعی پیروزی به افکار عمومی این کشور است، بی‌آنکه مسیر دیپلماسی با ایران را به‌طور جدی مسدود کند. در این چارچوب، حمله محدود یا اقدامی نظامی با هدف افزایش فشار ممکن است از نگاه تصمیم‌گیران آمریکایی راهی برای خروج از بحران تلقی شود.

ترامپ از یک سو گفته است تصمیم درباره ایران را «به‌زودی» اعلام خواهد کرد و از سوی دیگر، بنا بر گزارش‌های منتشرشده، اعزام نیرو‌های زمینی برای تهاجم به ایران را منتفی دانسته است. این دو موضع نشان می‌دهند که گزینه‌های مورد بحث، دست‌کم در روایت رسانه‌ای موجود، بیشتر بر حملات هوایی و فشار نظامی متمرکزند تا حمله زمینی. مشخص هم نیست که در حملات هوایی چه تغییری نسبت به جنگ ۴۰ روزه وجود دارد که آمریکا انتظار نتیجه‌ای متفاوت از آنها داشته باشد.

در دولت آمریکا نیز درباره ادامه جنگ اجماع کاملی دیده نمی‌شود. برخی مقام‌های نظامی از برنامه‌ریزی برای ازسرگیری عملیات حمایت می‌کنند، اما بخش‌هایی از کابینه و مشاوران ترامپ ادامه فشار اقتصادی و سیاسی بر تهران را کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر می‌دانند. نزدیک‌شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نیز می‌تواند هزینه سیاسی یک جنگ تازه را برای کاخ سفید افزایش دهد.

در نتیجه، ترامپ با انتخابی دشوار روبه‌رو است. تشدید عملیات برای نمایش قدرت، یا حفظ فشار و باز نگه‌داشتن مسیر دیپلماسی. حمله جدید شاید بتواند دستاوردی کوتاه‌مدت ایجاد کند، اما دور جدیدی از درگیری را موجب می‌شود که همه پیامد‌های آن قابل پیشینی نیست.

طرح استفاده از مادر بمب‌ها

هم‌زمان با تحولات سیاسی، گزارش سی‌ان‌ان از تدوین طرح‌های عملیاتی جدید ارتش آمریکا برای حمله احتمالی به ایران خبر می‌دهد. بر اساس این گزارش، تأسیسات هسته‌ای و زیرساخت‌های انرژی ایران از جمله اهدافی هستند که در گزینه‌های نظامی بررسی می‌شوند. همچنین نام بمب سنگین GBU-۴۳/B، معروف به «مادر همه بمب‌ها» یا MOAB، در میان گزینه‌های مطرح‌شده قرار گرفته است.

این بمب متعارف هدایت‌شونده حدود ۹٫۸ تن وزن دارد و برای انهدام اهداف گسترده در سطح زمین طراحی شده است. 

ایران در انتظار جنگ

در سوی دیگر، گزارش‌ها از افزایش نگرانی در میان مقام‌های ایرانی درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌ها حکایت دارند. به نقل از چند دیپلمات منطقه‌ای، این نگرانی وجود دارد که دوره نسبی آرامش کنونی کوتاه باشد و تقابل نظامی در آینده دوباره از سر گرفته شود.

همچنین در روز‌های گذشته آزمایش‌های موشکی ایران نیز در مناطقی مشاهده شده است. پیش‌تر دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز گفته بود که در صورت حمله دوباره، آمریکا با «غافل‌گیری‌های بزرگ» و «جبهه‌های جدید» روبه‌رو می‌شود.

همه نشانه‌ها و متغیرها حاکی از آن است که دو هفته آینده بسیار تعیین‌کننده خواهد بود. ترامپ و نتانیاهو ممکن است دوباره در تلاش برای غافل‌گیری ایران باشند. اما تفاوت اینجاست که این بار انتخابات در آمریکا و اسرائیل بر هر بسیار مهم است و جنگ با ایران اثر مستقیمی بر نتیجه آن خواهد داشت.